Kamuoyu Açıklamaları

2012 yılı Kamu Harcamaları İzleme Raporu Kamuoyu Duyurusu, 1 Kasım 2012

By 1 Kasım 2012 No Comments

Askeri Harcamaların yüzde 5 azaltılmasıyla 12,5 milyon sigortasız vatandaşın genel sağlık sigortası priminin devlet tarafından ödenmesi ve 1 milyon göreli yoksul haneye ayda 295,5 TL düzenli gelir verilmesi mümkün olabilir.

1 Kasım 2012

Sayın Basın Mensubu

Biz, 57 sivil toplum kuruluşu ve sivil oluşumun üye olduğu  Kamu Harcamalarını İzleme Platformu olarak sizlere bu mektubu yazıyoruz.  Bizler üç yıldır kamu harcamalarını izliyoruz; bu yıl izlediğimiz alanları artırarak, kamu kaynaklarından sosyal korumaya, çocuğa, gençliğe, engellilere ve askeri alana ayrılan kaynakların yanısıra, adalet ve iç güvenlik harcamalarına da ne kadar pay ayrıldığına yönelik yaptığımız izlemenin sonuçlarını milletvekillerine bir mektup olarak gönderdik ve şimdi de siz basın mensuplarıyla paylaşmak istiyoruz.

Bizler geçen yıllarda olduğu gibi, bu yıl da çarpıcı, dikkat çekici, düşündürücü rakamlara ve sonuçlara ulaştık:

Sosyal Koruma Harcamaları:

  • Türkiye’de sosyal yardım, sosyal hizmetler, sosyal güvenlik ve sağlık alanını kapsayan sosyal koruma harcamaları 2006-2008 döneminde % 11,5 civarında gerçekleşmiştir. Bu oran 2009 ve 2010 yılında % 13’ün üzerinde gerçekleşmiştir,  2011 yılında ise % 13’tür.
  • En son yayınlanmış Eurostat verilerine göre, AB(27) ülkelerinin sosyal koruma harcamalarının 2009 yılında GSYH’ya oranı % 29,5’tir. 2009 yılında Türkiye’nin sosyal koruma harcamasının GSYH’ya oranı % ise 13,5 ile kısıtlıdır. Türkiye, en azından kişi başına milli gelirinin daha yüksek olduğu Bulgaristan ve Romanya gibi ülkelerin sosyal koruma harcamalarının GSYH’ya oranına çıkabilmek için, sosyal koruma harcamasının GSYH’ya oranını % 18’e yükseltilebilmelidir.
  • Sosyal koruma harcamalarını içinde yoksullar için yapılan harcamaların GSYH’ya oranı ise 2011 yılı için % 1,33 ile sınırlı kalmaktadır. Son seçimlerde tüm siyasi partilerin yoksul hanelere yönelik düzeni gelir desteği verilmesinin seçim beyannamelerinde yer aldığını hatırlatmak ve yoksullara yönelik sosyal harcamaların mutlaka artırılması gerektiğini vurgulamak isteriz.

Askeri Harcamalar:

  • SIPRI yöntemi ile hesaplanan askeri harcamaların 2011  yılında  GSYH’ya oranı ise % 2,35 olmaktadır. Yine SIPRI verilerine göre, Türkiye dünyada en yüksek askeri harcama yapan 14. ülke olmaktadır.  Askeri kurumların personel harcamaları ve bu personelin ihtiyaçlarına yönelik mal ve hizmet alımları bir arada düşünüldüğünde harcamaların % 75’ini oluşturmaktadır. Modernizasyona yönelik mal ve hizmet alımı ve sermaye harcamaları ise toplamın % 25’ini oluşturmaktadır.
  • Türkiye’nin dünyada askeri harcaması en yüksek 14. ülke olması gerekmediğini, askeri harcamalarını azaltılarak, NATO-Avrupa askeri harcamaların GSYH’ya oranının ortalaması olan 1,8 düzeyine indirilmesini öneriyoruz.  12,5 milyon sigortasız vatandaşın genel sağlık sigortası priminin devlet tarafından ödenmesi ve 1 milyon göreli yoksul haneye ayda 295,5 TL düzenli gelir verilmesi durumunda ortaya çıkan ek kaynak ihtiyacı 1,3 milyar TL civarındadır ve askeri harcamaların yüzde 5 azaltılmasıyla bu kaynak sağlanabilecektir. Askeri harcamaların yüzde 20 azaltılmasıyla ise  12,5 milyon sigortasız vatandaşın genel sağlık sigortası primi devlet tarafından karşılanabilir ve 1,5 milyon yoksul haneye ayda 465,4 TL düzenli gelir desteği verilebilir.

 

Sağlık Harcamaları:

  • Türkiye kişi başına sağlık harcaması açısından Avrupa’da gen son sırada iken Sağlık Bakanlığı ve sağlık harcamalarında bir azalma olmasını doğru bulmuyoruz. 2011 yılında GSYH’ içindeki payı % 4,4 olan sağlık harcamalarının içinden sadece % 0.58’i koruyucu hizmetlere gitmekte, % 3,86’sı ise ilaç ve tedavi hizmetlerine gitmektedir. Koruyucu hizmetlerden başlayarak sağlık harcamalarının payı artırılmalıdır.

 

Çocuğa Yönelik Harcamalar:

  • Nüfusun % 31’i çocuk olduğu halde sağlık, sosyal hizmetler, sosyal yardım ve adalet hizmetleri çerçevesinde, 2010 yılında çocuklar için eğitim dışı harcamaların GSYH oranı % 1,19 iken 2011’de bu oranın % 1,10 ile sınırlı kaldığını hesaplıyoruz. Eğitim harcamaları eklendiğinde 2010’da GSYH oranı % 3,55, 2011’de ise azalarak % 3,44 olmaktadır.

Gençlerin Güçlendirilmesine Yönelik Harcamalar:

  • Gençlerin güçlendirilmesine yönelik harcamaların GSYH’ya oranı 2009 yılında % 0,33 ve 2010 yılında % 0,30 olarak hesaplanmıştır. 2011 yılında % 0,38’e ulaşan bu oranın 2012 yılı için % 0,37’ye düşürülmesinin planlandığı görülmektedir. Dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olan Türkiye ekonomisi gelişirken, gençlerin güçlendirilmesine yönelik yapılan kamu harcamalarının artışının bunun gerisinde kaldığını, bir başka deyişle gençlerin bu büyümeden yeterince pay alamadıklarını göstermektedir. Bütçede gençlik yoktur, eğitimde olmayan gençlik hiç yoktur.

Adalet Harcamaları:

  • Adalet harcamalarının GSYH’ya oranı 2008 yılında % 0,35 iken 2011 yılında % 0,46’ya yükselmiştir. 2014 yılına kadar % 0,43’e düşürülmesi planlanmaktadır. Avrupa Konseyi Etkin Yargı Komisyonu’nun 2008 verilerine göre, üye ülkelerin ülke sakini başına mahkemeler, savcılık ve adli yardım harcamaları ortalama 47,1 Euro’dur. Bu rakam Türkiye’de 10,3 Euro’dur. Aynı veriler ile GSYH  bağlamında kişi başına harcama kıyaslamasında ise Türkiye binde 15’in altında harcama ile en düşük harcama yapan ülke kategorisindedir. Bu nedenlerle, bizler adalet harcamalarının artırılması gerektiğini düşünüyoruz.

İç Güvenlik Harcamaları:

  • Türkiye’de 2011 yılındaki içi güvenlik harcamasının GSYH’ya oranı da 1,18 olarak gerçekleşmiştir. Toplumsal sorunların çözümünde hangi silahlı gücün kuvvetlendirilmesi gerektiği tartışmaları ön plana çıkmış olmasını çok sakıncalı buluyoruz. Bu yıl hazırladığımız mektuba iç güvenlik harcamalarını ekledik çünkü askeri harcamalar azalırken iç güvenlik harcamalarının artıp artmadığının izlenmesini önemli buluyoruz.

 

Kamu Harcamalarını İzleme Platformu

Platform sözcüsü

Prof. Dr. Nurhan Yentürk [email protected]

0212 311 52 22/ 311 5195 / 0532 435 16 20

www.kahip.org